Lomber osteokondroz, lomber omurganın kronik dejeneratif-distrofik bir hastalığıdır ve intervertebral disklerin ve bitişik lomber omurların yapılarını etkiler. Çoğunlukla çalışma çağındaki insanları etkiler. Başlıca bel ve bacaklarda ağrı, alt sırtta hareket kısıtlılığı olmak üzere çeşitli semptomlarla kendini gösterir. Teşhis için lomber omurganın radyografisi, bilgisayarlı tomografisi veya manyetik rezonans görüntülemesi gibi araştırma yöntemleri kullanılır. Bu yazıda lomber omurganın osteokondrozunun nedenleri, semptomları ve teşhisinin yöntemleri hakkında daha fazla bilgi edinebilirsiniz.
Osteokondroz vücudun yaşlanmasının bir sonucudur. Bu hastalığın bazı belirtileri, 25 yaşından itibaren hemen hemen her insanda (!) bulunabilir. Ancak bu değişikliklerin ciddiyeti, ilerleme hızı ve klinik belirtilerin derecesi birçok nedene, öncelikle belirli bir kişinin ne kadar sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürdüğüne bağlıdır. Orta derecede fiziksel aktivite, zorunlu sabah egzersizleri, bir dizi iş (bahçe, inşaat, banal ev temizliği vb.) Gerçekleştirirken doğru vücut duruşu, ortopedik yatak - bunlar lomber omurganın osteokondrozunun gelişmesini engelleyen noktalardır.
İstatistiklere göre omurga osteokondrozu vakaların %80'inde sırt ağrısının nedenidir.
Osteokondroz nasıl gelişir?
Omurganın tamamı, intervertebral disklerin bulunduğu gövdeler arasında ayrı ayrı omurlardan oluşur. Yani iki omur arasında tek bir disk bulunur. Disk, pulpöz bir çekirdek ve lifli bir halkadan oluşur. Çekirdek bol miktarda su içerir ve omurgaya yastıklama ve esneklik sağlar. Lifli halka, sanki onu kendi içinde tutuyormuş gibi, nukleus pulposusun çevresi boyunca bulunur.
Nukleus pulposus üzerindeki yükün uzun süre artmasıyla fizyolojik özellikleri değişir, su kaybeder ve kurur ve zamanla sekestre hale gelir: disk düzleşir ve omur gövdeleri birbirine yaklaşır. Bu tür işlemlerle birlikte, pulposus çekirdeğindeki lifli halka elastikiyetini kaybeder ve mekanik yüklerin etkisi altında şişmeye başlar. Buna çıkıntı denir. Daha sonra lifli halka çatlar ve ortaya çıkan çatlaklardan nükleus pulposus düşer: fıtıklaşmış bir disk oluşur. İki bitişik omurun ve aralarında bulunan ve omurga segmenti adı verilen bir diskin bir bölümü aşırı hareketlilik kazanır ve böylece bitişik bölümler üzerindeki yükü arttırır. Komşu bölümlerin aşırı yüklenmesi, içlerinde benzer bir patolojik süreci tetikler. Bu değişikliklere osteokondroz denir.
Omurganın stabilitesini bir şekilde sağlamak için, omur gövdelerinin kenarları boyunca kemik büyümeleri oluşarak destek alanı artar. Bu olguya spondiloz denir. Omurgalar arasındaki eklemlerdeki değişikliklere spondiloartroz denir. Genellikle üç patolojinin tümü - osteokondroz, spondiloz, spondiloartroz - yan yana yürür.
Sebepler
Osteokondroza ne sebep olur? Bugün bunun ortaya çıkışıyla ilgili birkaç teori var:
- mekanik teori: belki de ana neden, omurgadaki düzenli artan yük olarak düşünülmelidir. Bu nedenle osteokondroz, yükleyicilerin, madencilerin, inşaatçıların ve benzer mesleklerden insanların neredeyse zorunlu bir kaderidir. Lomber bölgenin osteokondrozunun ortaya çıkışı, esas olarak rahatsız edici bir çalışma duruşunun zorladığı ağır nesnelerin bükülmesi ve kaldırılmasıyla ilişkilidir;
- Bir diğer gelişim faktörü ise özellikle zihinsel çalışanlar için önemli olan hatalı duruş, yanlış pozisyonda oturma olabilir;
- bazen omurga yapısının kalıtsal özellikleri ve bireysel yapılarının beslenmesi rol oynar;
- travmatik teori: omurgadaki herhangi bir yaralanma (en küçük bile olsa) dejeneratif bir süreci tetikleyebilir;
- hormonal metabolik bozukluklar ve endokrin hastalıkları, omurga dokularındaki metabolizmayı olumsuz yönde etkileyebilir ve osteokondroz gelişimine katkıda bulunabilir;
- Yaş teorisi, yaşam boyunca disklerin doğal aşınmasını ve yıpranmasını ima eder.
Nadiren, bu teorilerden yalnızca biri her spesifik vakada osteokondroz oluşumunu açıklayabilir. Çoğu zaman birden fazla faktör aynı anda suçlanır.
Aşırı kilo, omurganın aşırı yüklenmesi nedeniyle lomber omurganın osteokondrozunun ortaya çıkmasında önemli bir rol oynar. Vücut kitle indeksi (obezite derecesi) ne kadar yüksek olursa, omurgadaki değişiklikler genellikle o kadar belirgin olur. Osteokondrozun ortaya çıkmasına neden olan diğer nedenler şunlardır:
- hareketsiz yaşam tarzı;
- sağlıksız beslenme (fast food, aşırı tatlılar, işlenmiş gıdalar: tüm bunlar mikro elementlerin dengesizliğine yol açar) ve sıvı eksikliği;
- omurganın yapısındaki anormallikler (örneğin, ilave bir bel omurunun varlığı);
- sürekli yüksek topuklu ayakkabı giymek;
- hamilelik (lomber omurgadaki aşırı yük nedeniyle);
- profesyonel olarak sporla uğraşan kişilerde antrenmanın aniden durdurulması;
- sigara ve alkol kullanımı: vücuttaki yaşlanma sürecini hızlandıran faktörler olarak.
Belirtiler
Lomber omurganın osteokondrozunun ana tezahürü ağrıdır. Ağrının doğası, ortaya çıktığı yer ve yayılma yönü, hangi reseptörlerin tahrişi aldığına, yani disk ve çevre dokulardaki değişikliklerin ne kadar şiddetli olduğuna, çıkıntı veya fıtık olup olmadığına, çıkıntının hangi yönde oluştuğuna vb. bağlıdır.
Lomber omurganın osteokondrozunda refleks ve kompresyon sendromları vardır.
Etkilenen diskin lifli halkasının reseptörlerinin, yakınlarda bulunan bağların ve eklem kapsüllerinin tahriş olduğu durumlarda refleks sendromları gelişir. Refleks olarak adlandırılırlar çünkü ağrıya ek olarak kas-tonik, bitkisel-vasküler veya nörodistrofik refleks değişiklikleri de eşlik eder, yani reflekslerin yardımıyla tahriş diğer yapılara iletilir ve esas olarak yumuşak dokulardan semptomlara neden olur.
Kompresyon sendromları, osteokondroz sırasında oluşan değişiklikler nedeniyle sinir köklerinin, kan damarlarının veya omuriliğin sıkışması (sıkışması) sonucu ortaya çıkar.
Lomber omurganın refleks sendromları
Lumbago (lumbago): garip bir hareket sırasında veya bir fiziksel stres anında (çok daha az sıklıkla - görünürde bir neden olmadan) ortaya çıkan bel bölgesinde akut, ani ağrı. Lumbago oluşumunun, nükleus pulposusun lifli halka içindeki hareketi ile ilişkili olduğuna, yani osteokondrozun ilk aşamalarında geliştiğine inanılmaktadır. Ağrı genellikle "lumbago" veya "belin alt kısmına saplanmış bir kazık" olarak tanımlanır. Hastalar ağrının onları yakaladığı pozisyonda donarlar. En ufak bir hareket ağrının artmasına neden olur (hapşırma, öksürme, yatakta dönmeye çalışma, bacağı hareket ettirme). Bir kişi lumbagonun gelişimi sırasında (çoğunlukla olur) eğimli bir pozisyondaysa, o zaman düzelemez. Lomber omurgada refleks olarak şiddetli kas gerginliği oluşur. Bu bölgedeki omurlar boyunca, bazen çıplak gözle dokunmadan görülebilen bir kas sırtı hissedilir, kas gerginliği çok belirgindir. Palpasyon hasta için ağrılıdır. Bu artan kas tonusu, etkilenen lomber segmenti, durumun kötüleşmesine neden olabilecek patolojik hareketlilikten koruyan, hareketsizleştirici bir rol oynar. Bel bölgesinde omurganın doğal eğrisi düzleşir (lordoz), kas gerginliği nedeniyle yana doğru eğrilik (skolyoz) mümkündür.
Lumbodynia – lomber seviyedeki başka bir refleks sendromu. Bu terim aynı zamanda bel bölgesinde ağrının varlığı anlamına da gelir. Ancak lumbagodan farklı olarak ağrı akut olarak değil, birkaç saat ve hatta günler içinde yavaş yavaş ortaya çıkar. Ağrı, doğası gereği donuk ve ağrılıdır, orta yoğunluktadır, hareketlerle, otururken veya ayakta dururken veya bir pozisyondan diğerine geçerken yoğunlaşır. Sırtınızın alt kısmında bir destekle sırt üstü yatmak biraz rahatlama sağlar, ancak düzleştirilmiş bacağı bu pozisyonda pasif olarak kaldırmak alt sırtta ağrının artmasına neden olur (Lassegue semptomu). Lomber omurganın palpasyonu ağrılıdır, ancak refleks kas gerginliği lumbagoya göre daha az belirgindir ve bazen tamamen yoktur. Lomber omurganın hareketi sınırlıdır ancak mümkündür. Bu, hastanın belirli bir seviyeye kadar aşağıya ve yanlara doğru eğilebileceği (ve sonrasında ağrının şiddetleneceği) anlamına gelir.
Lumboiskiyalji – lomber seviyedeki başka bir refleks sendromu türü. Bu terim, bel bölgesinde, kalçaya ve bacağa (arka yüzey boyunca) yayılan ağrıyı ifade eder. Ağrı doğası gereği değişir, çoğunlukla ağrır, ancak periyodik olarak bacakta "ateş etme" gibi yoğunlaşabilir. Tıpkı lumbodynia'da olduğu gibi herhangi bir hareketle, yürümeyle, ıkınmayla artar, sırtüstü yatınca azalır. Lassegue'nin işareti genellikle pozitiftir. Lomber omurganın palpasyonu ağrılı olduğu kadar belirli noktalara da baskı yapar (örneğin, kalçayı uyluktan ayıran çizginin ortasında, uyluğun arkasının ortasında, popliteal fossanın ortasında). Alt sırt kaslarında gerginlik var. İleri ve yan virajlar sınırlıdır.
Lomber omurganın kompresyon sendromları
Klinik özellikler hangi yapının kompresyona maruz kaldığına bağlıdır.
Her bir intervertebral foramendeki omurlar arasında sinir kökleri (omurilik sinirleri) vardır: sol ve sağ. Lomber omurganın osteokondrozunda patolojik oluşumlar (çoğunlukla disk hernileri) kökleri sıkıştırırsa, semptomları her kök için farklı olan radikülopati gelişir. Tüm lomber radikülopatilerde ortak olan, hapşırma, öksürme, alt sırttaki hareketler (özellikle öne doğru eğilme), lomber bölgede kas gerginliğinin varlığı ve lomber omurgadaki hareketlerin kısıtlanması sırasında artan ağrıdır. Lomber omurganın en sık görülen radikülopati türleri şunlardır:
- radikülopati L1, L2, L3: sırtın alt kısmında, uyluğun ön iç kısmına yayılan ağrı oluşur. Aynı bölgede parestezi oluşabilir (emekleme hissi, uyuşukluk), yüzeysel hassasiyet bozulur (keskin dokunma sıradan dokunmadan farklı değildir, soğuk ve sıcak hissi kaybolur). Diz refleksi azalır, kuadriseps femoris kasının zayıflığı ortaya çıkar;
- radikülopati L4: alt sırttan gelen ağrı uyluğun ön alt kısmına, diz ekleminin iç yüzeyine ve alt bacağın iç yüzeyi boyunca hafifçe aşağı doğru yayılır. Aynı bölgelerde parestezi hissedilir ve yüzeysel hassasiyet kaybolur (azalır). Kuadriseps femoris kasında da güçsüzlük gelişir, diz refleksi azalır;
- radikülopati L5: yaygın lokalizasyonlardan biri. Ağrı, uyluğun dış kenarı boyunca kalçaya, alt bacağın ön dış yüzeyi boyunca ayağın ve ayak başparmağının iç kenarına kadar yayılır. Burada parestezi hissedilir, yüzeysel hassasiyet bozulur ve hapşırma ve öksürme sırasında ağrı buraya iletilir. Ayrıca bu eylemi gerçekleştiren kas L5 kökü tarafından innerve edildiğinden ayak başparmağını uzatmak zorlaşır. Bazen ayağınız uzatılmış haldeyken topuğunuzun üzerinde durmak zordur;
- radikülopati S1: lomber omurganın osteokondrozunda da yaygındır. Ağrı, uyluğun dış arka kenarı boyunca kalçaya, alt bacağın dış kenarı boyunca ayağın dış kenarına ve 5. ayak parmağı topuğa kadar yayılır. Bu alanlar parestezi hissi ve azalmış yüzeysel hassasiyet ile karakterize edilir. Aşil refleksi azalır. Bu kök hasar gördüğünde alt bacak kaslarında ve ayak fleksörlerinde zayıflık gelişerek ayakta durmayı ve parmak ucu üzerinde yürümeyi zorlaştırır.
Birkaç kökün radikülopatisinin eşzamanlı gelişimi mümkündür, bu özellikle L5, S1 için tipiktir. Bir fıtığın birkaç kökü sıkıştırdığı görülür.
Bel fıtığı geriye doğru çıkıntı yaparsa omuriliğe baskı yapabilir. Bu, ancak fıtığın üst bel bölgesinde lokalize olması durumunda mümkündür, çünkü ikinci bel omurunun altında omurilik yoktur (burada omuriliğin kökleri sıkıştırılır ve kauda ekuina sendromu gelişir).
Omuriliğe kan sağlayan lomber bölgenin damarları sıkıştırmaya maruz kalırsa, akut dolaşım bozukluğu durumunda, içlerinde bir omurga felci gelişir ve uzun süreli sıkıştırma ile - miyelopati. Miyelopati, bacak kaslarının ayaktan başlayıp yavaş yavaş yukarıya doğru ilerleyen iki taraflı zayıflığı olarak kendini gösterir. Bacaklarda duyu bozulur, Aşil refleksi kaybolur ve daha sonra diz refleksi kaybolur. İdrar bozuklukları ortaya çıkabilir (sık sık, acil hazzı gerektiren “zorunlu” dürtüler, idrar kaçırma).
Teşhis yöntemleri
Lomber omurganın osteokondrozunun tanısı klinik verilere ve ek araştırma yöntemlerinden elde edilen verilere dayanmaktadır. Anahtar rol aşağıdaki gibi yöntemlere aittir:
- Lomber omurganın röntgeni;
- lomber omurganın bilgisayarlı tomografisi;
- Lomber omurganın manyetik rezonans görüntülemesi.
Lomber omurganın röntgeni, doğrudan arka ve yan olmak üzere karşılıklı olarak dik 2 projeksiyonda yapılmalıdır. Bu tür görüntüler, omur gövdelerinin şeklini, hatlarını ve yapısını, omurlar arası disklerin yüksekliğini ve şeklini, omurganın yapısındaki anormallikleri, doğal eğrileri görmenizi sağlar. İntervertebral eklemleri ve intervertebral foramenleri görüntülemek için eğik projeksiyonlarda radyografiler alınır. Bireysel lomber segmentlerin patolojik hareketliliğini belirlemek için (ki bu osteokondroz belirtisidir), radyografi fonksiyonel testler altında, yani omurganın fleksiyon ve ekstansiyon pozisyonunda gerçekleştirilir. Normalde vücudun eğim yönüne göre ön veya arka bölümlerdeki intervertebral disklerin yüksekliğindeki değişiklik açıkça görülür; osteokondroz ile segmentlerden birinin fonksiyonel bloğu nedeniyle diskin yüksekliği fleksiyon veya ekstansiyon sırasında değişmez. Patolojik hareketlilik ile omurların ileri veya geri yer değiştirmesi belirlenir. Osteokondrozun ana radyolojik belirtileri arasında omurlararası boşluğun daralması, omur gövdelerinin patolojik hareketliliği ve yer değiştirmesi, disk dokusunda tuz birikmesi (kalsifikasyon), omur gövdelerinin marjinal büyümelerinin oluşumu, omurun etkilenen disk ile sınırda sıkışması (subkondral skleroz) yer alır. Lomber omurganın röntgeni, yeni ve daha bilgilendirici araştırma yöntemlerinin (CT ve MRI) aktif olarak tanıtılmasının arka planında giderek önemini yitiren rutin bir araştırma yöntemidir. Lomber bölgenin röntgeni artık bir tarama tanı yöntemi olarak kullanılmaktadır.
Lomber omurganın CT taraması da X ışınları kullanılarak gerçekleştirilir, ancak vücudun radyasyona maruz kalması X ışınlarına göre önemli ölçüde daha azdır. Muayene, özel bir cihazın (bilgisayarlı tomografi) masasında yatarak gerçekleştirilir; kesinlikle ağrısızdır. Ortaya çıkan görüntüler bir bilgisayar kullanılarak işlenir ve omurganın radyografisine göre çok daha fazla yapıyı görmenize olanak tanır.
MRI, görüntü oluşturmak için elektromanyetik radyasyon kullanan bir tekniktir. Muayene ayrıca tomografi odasına kayan bir masa üzerinde yatar pozisyonda gerçekleştirilir. MR zararsız ve ağrısızdır.
Lomber omurganın BT veya MRI'sı, omurganın tüm yapılarını görmenize, omurlararası diskleri (hem çekirdek pulposus hem de annulus fibrosus) ve omurilik kanalının içeriği olan intervertebral foramenleri dikkatlice incelemenize olanak tanır. İntervertebral diskin hafif bir çıkıntısı bile fark edilmeyecektir. Bu yöntemler (özellikle MR) disk fıtığı varsa yönünün, sinir köklerine ve omuriliğe baskı derecesinin belirlenmesine olanak sağlar. Bu nedenle, bu araştırma yöntemleri lomber omurganın osteokondrozunun tanısında radyografiden çok daha bilgilendiricidir. Ek olarak, sadece osteokondrozun değil, aynı zamanda sırt ağrısının nedenlerinin ayırıcı tanısını yaparken önemli olan diğer hastalıkların (tümörler, omurilikteki dolaşım bozuklukları, apseler, omurga ve omuriliğin yapısındaki konjenital kusurlar) teşhis edilmesini de mümkün kılarlar.
Lomber omurganın osteokondrozu en sık sırt ağrısına neden olan bir hastalıktır. Aslında omurlararası disklerin yok edilmesidir. Lomber omurganın osteokondrozu nedeniyle, kişi genellikle çalışma yeteneğini kaybeder, çünkü ağrıya ek olarak hastalık omurganın hareket kabiliyetinin bozulmasına, oturamama, ayakta duramama ve yürüyememeye yol açabilir. Bu hastalığın semptomları spesifik değildir ve tanıyı doğru bir şekilde doğrulamak için ek araştırma yöntemleri gerektirir. Osteokondroz tanısı için modern yöntemlerden en bilgilendirici ve güvenli olanı omurganın MRG'sidir.